To akurat klasyczny problem w takich blokach: instalacja dzwonkowa jest zwykle poprowadzona jednym, sztywnym torem od domofonu/przycisku przy drzwiach klatki aż po dzwonek w mieszkaniu, bez żadnych dodatkowych gniazd czy odgałęzień po drodze. Chcesz dodatkowy dzwonek w innym pokoju? Teoretycznie zostaje Ci albo kucie i ciągnięcie nowego przewodu, albo — jak w moim przypadku — podłączenie się bezprzewodowo do istniejącego sygnału.

Wybór padł na system Aqara z protokołem Zigbee — głównie dlatego, że pozwala odczytać sygnał elektryczny z istniejącej instalacji dzwonkowej bez ingerencji w ściany, a jednocześnie jest na tyle prosty w konfiguracji, że nie trzeba stawiać całego środowiska smart home tylko pod tę jedną funkcję.

Dlaczego bez Home Assistanta

Wiadomo, że pod tak prostą funkcję nie warto bawić się z Home Assistantem — sama aplikacja Aqara w zupełności wystarczy. To ważne rozróżnienie, bo część osób zaczynających przygodę ze smart home ma odruch „wszystko musi iść przez HA”. Czasem prostsze rozwiązanie jest po prostu lepsze: mniej punktów awarii, mniej zależności, łatwiejsza obsługa dla kogoś, kto nie jest entuzjastą automatyki (a teść niekoniecznie musi nim być).

Sprzęt: dwa moduły, dwie role

Do zbudowania takiego mostka wystarczą dwa urządzenia, każde z inną rolą:

• Dual Relay Module T2 Aqara (DCM-K01) — jako „zbieracz sygnału”. Jego zadaniem jest wykrycie momentu, w którym ktoś wciska przycisk dzwonka przy wejściu do mieszkania, i przekazanie tej informacji dalej w sieci Zigbee.
• Aqara Hub M1S Gen 2 — jako fizyczny dzwonek w salonie teścia. Bramka ta ma wbudowany głośnik i potrafi odtwarzać dźwięki na żądanie, a przy okazji pełni funkcję koordynatora sieci Zigbee dla całej instalacji.

Ten podział jest kluczowy: moduł relay tylko „słucha” istniejącego obwodu elektrycznego i informuje sieć Zigbee o zdarzeniu, a hub — fizycznie umieszczony tam, gdzie ma być słyszalny — reaguje dźwiękiem. Między nimi nie ma żadnego nowego przewodu — cała komunikacja idzie bezprzewodowo.

Nie obyło się bez komplikacji

Niestety, z rozpędu jeden moduł zabiłem. Nie wziąłem pod uwagę tego, że napięcie na przewodach podpiętych do dzwonka jest wzięte z innego, klatkowego obwodu — czyli innego niż ten, z którego zasilany jest sam moduł. To dość podstępna pułapka w instalacjach z wielkiej płyty: obwód dzwonkowy bywa zasilany z rozdzielni klatkowej, a nie z instalacji mieszkaniowej, i ma inne parametry napięciowe, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Rozwiązaniem okazał się dodatkowy moduł przekaźnika Zamel PEM-01, który wysterowuje styki S0 i S1 na module T2. Innymi słowy: zamiast podłączać moduł Aqara bezpośrednio pod nieprzewidywalne napięcie z klatki, przekaźnik Zamela pełni rolę bezpiecznego pośrednika — odseparowuje elektrycznie oba obwody i przekazuje modułowi T2 już czysty, kontrolowany sygnał „ktoś nacisnął przycisk”.

To dobra lekcja przy tego typu projektach: zanim podłączysz cokolwiek do istniejącej instalacji dzwonkowej w starszym bloku, warto najpierw zmierzyć napięcie i sprawdzić, z jakiego obwodu faktycznie ono pochodzi — szczególnie gdy dzwonek dzieli infrastrukturę z częścią wspólną budynku.

Automatyzacja w aplikacji Aqara

Logika działania jest celowo bardzo prosta: kliknięcie dzwonka poza drzwiami w rozdzielnicy odpala automatyzację, która uruchamia dzwonek w bramce M1S. Cała automatyzacja mieści się w standardowej aplikacji Aqara — bez żadnych zewnętrznych integracji.

Dodatkowo zabezpieczyłem się przed przypadkowym zostawieniem modułu włączonego na stałe (co w praktyce oznaczałoby ciągle grający dzwonek w rozdzielnicy). Przełącznik jest automatycznie wyłączany zaraz po odtworzeniu dźwięku na Aqara Hub M1S — czyli cały cykl „wykryj → zagraj → zresetuj” zamyka się sam, bez ręcznej interwencji.

Podsumowanie

Ten projekt to dobry przykład na to, że nie każda automatyzacja smart home musi być rozbudowana. Czasem cel jest bardzo konkretny — „teść ma lepiej słyszeć dzwonek” — i najlepszym rozwiązaniem jest dwa niedrogie moduły Zigbee plus jeden przekaźnik zabezpieczający, bez kucia ścian, bez Home Assistanta, bez nowej instalacji. Dla kogoś, kto mieszka w bloku z wielkiej płyty i staje przed podobnym problemem, to gotowy przepis: Dual Relay Module T2 do przechwycenia sygnału, Aqara Hub M1S jako dodatkowy dzwonek, i — jeśli napięcie na dzwonkowym obwodzie okaże się nietypowe — przekaźnik separujący typu Zamel PEM-01 jako bezpiecznik na start.

Dwa rzepy na plecy i tablet wisi. Byłem wstępnie na taką okoliczność przygotowany ale mimo wszystko układ kart wymagał podszlifowania. Dla bezpiecznej obsługi tabletu na ścianie, musiałem uniemożliwić osobom postronnym grzebanie w ustawieniach tabletu jak i samego HomeAssistanta. Samo „zabezpieczenie” HA to utworzenie nowego użytkownika z odpowiednimi uprawnieniami. Do zablokowania dostępu poza aplilacją użyłem Fully Kiosk Browser.

Fully Kiosk Browser

Sama konfiguracja aplikacji jest bardzo prosta. Podajemy lokalny adres naszego homassistanta, logujemy się i już
Home assistant wykryje instancje aplikacji i doda nam do systemu encje z nią związane.
możemy włączać lub wyłączać ekran, możemy sterować funkcją wykrywania ruchu. I co najważniejsze mamy dostęp do encji monitorującej stan baterii tabletu.

Dzięki tym wymienionym encjom możemy wykonać w pełni zautomatyzowany proces obsługi ładowania ekranu. Wiadomym jest, że tablet musi być na stałe podłączone do ładowarki, żeby nie trzeba było pamiętać o ładowaniu. Wiemy też, że urządzenie nie może być ciągle ładowane bo zabija to baterie. Nowe urządzenia mają co prawda rozwiązane to programowo i same przestają się ładować.

Mój tablet niby reguluje sobie ładowanie sam jednak mimo to chciałem zrobić to tak jak internet poleca, czyli odcinam prąd jak poziom baterii przekroczy 80% i zaczynam ładować jak spadnie poniżej 20%.

Sterowanie wybudzaniem ekranu

Sterowanie wybudzaniem ekranu opiera się o 2 czujniki ruchu. Czujnik ruchu w salonie oraz czujnik ruchu z kamery tabletu. Wyłączyłem włączanie ekranu w aplikacji a jedynie przekazuję stan z czujnika ruchu w tablecie. Dzięki takiemu zabiegowy mam pełną kontrolę nad wybudzaniem ekranu. Dodatkowo wybudzenie jest uzależnione od kilku pomocników. Między innymi jest blokada wybudzania w godzinach nocnych oraz podczas zajęć.

Sprzęt użyty do wykonania projektu

Tablet Lenovo Tab m10, który leżał zapomniany w komodzie dostał nowe życie. W końcu stał się przydatny. Jako uchwyt do tabletu wykorzystałem plecki od etui z klapką. Rewelacyjnie się spisały w tej roli. Bardzo dobrze trzyma tablet. Nie wiem nawet czy nie za mocno i czy on w ogóle jest jeszcze wyciągalny

Do obsługi zasilania użyłem zbmini Extreme od sonoff. Działa bez zarzutu po integracji zigbee2mqtt. Wszystko co mogę puszczam przez mqtt pomaga to w znaczny sposób ograniczyć ilość integracji podpiętych do homeassistanta.

No i ostatnim elementem jest kostka ładowarki. Nie ma tu potrzeby w sumie kupowania takiego elementu ale, żeby zaoszczędzić trochę miejsca, nie robić gniazda i używać zwykłej ładowarki znalazła się na liście zakupów. Jeszcze zapomniałem o kabelku kątowym micro usb, którego użyłem aby zminimalizować przestrzeń, którą zajmuje cała instalacja.

Montaż tabletu na ścianie

Jestem programistą z mocno rozbudowanymi umiejętnościami remontowymi jak już nie raz napomniałem. Mam też strasznie mocno wyczulone poczucie estetyki związanej z rurkami i kablami prowadzonymi natynkowo. Wszystko musi być wkute w ścianę. Nie mogłem wobec tego zostawić tabletu na rzepach z wiszącą ładowarką.

Pierwsze koty za płoty. Podkułem tynk na wymiar tabletu. I stało się to czego w sumie się spodziewałem czyli kable, które skutecznie utrudniły zadanie zlicowania tabletu ze ścianą. Na szczęście udało się podkuć pod przewodami i cofnąć je oraz dołożyć przewód do ładowarki. Osadzenie puszki z miejscem na ładowarkę i sonoffa poszło bardzo sprawnie. Gipsowanie, osadzanie narożników, gładziowanie, szlifowanie oraz malowanie zajęło praktycznie cały weekend. Było warto.
Poniżej fotorelacja z prac remontowych:

Oto efekt prac remontowo budowlanych. Koszt z jakim trzeba się liczyć, zakładając, że mamy tablet to około 200zł. Moduł sonoff, plus ładowarka i kabelek kontowy to około 100zł. Druga stówka na materiały: gips, gładź, kawałek przewodu, puszka, narożnik.

Jeżeli natomiast nie mamy tabletu do dyspozycji to koszt takiego dashboard’u jest uzależniony od tego jakiej klasy urządzenie się kupi. Trzeba jednak pamiętać, że najtańsze tablety będą działać i zniszczy to cały efekt.

Brakuje jeszcze estetycznej ramki… niestety jestem teraz na etapie myślenia o wymianie włączników więc ramka musi poczekać aż zdecydujemy się na włączniki, żeby ramka tabletu była jak najbardziej zbliżona do osprzętu elektroinstalacyjnego.