To akurat klasyczny problem w takich blokach: instalacja dzwonkowa jest zwykle poprowadzona jednym, sztywnym torem od domofonu/przycisku przy drzwiach klatki aż po dzwonek w mieszkaniu, bez żadnych dodatkowych gniazd czy odgałęzień po drodze. Chcesz dodatkowy dzwonek w innym pokoju? Teoretycznie zostaje Ci albo kucie i ciągnięcie nowego przewodu, albo — jak w moim przypadku — podłączenie się bezprzewodowo do istniejącego sygnału.

Wybór padł na system Aqara z protokołem Zigbee — głównie dlatego, że pozwala odczytać sygnał elektryczny z istniejącej instalacji dzwonkowej bez ingerencji w ściany, a jednocześnie jest na tyle prosty w konfiguracji, że nie trzeba stawiać całego środowiska smart home tylko pod tę jedną funkcję.

Dlaczego bez Home Assistanta

Wiadomo, że pod tak prostą funkcję nie warto bawić się z Home Assistantem — sama aplikacja Aqara w zupełności wystarczy. To ważne rozróżnienie, bo część osób zaczynających przygodę ze smart home ma odruch „wszystko musi iść przez HA”. Czasem prostsze rozwiązanie jest po prostu lepsze: mniej punktów awarii, mniej zależności, łatwiejsza obsługa dla kogoś, kto nie jest entuzjastą automatyki (a teść niekoniecznie musi nim być).

Sprzęt: dwa moduły, dwie role

Do zbudowania takiego mostka wystarczą dwa urządzenia, każde z inną rolą:

• Dual Relay Module T2 Aqara (DCM-K01) — jako „zbieracz sygnału”. Jego zadaniem jest wykrycie momentu, w którym ktoś wciska przycisk dzwonka przy wejściu do mieszkania, i przekazanie tej informacji dalej w sieci Zigbee.
• Aqara Hub M1S Gen 2 — jako fizyczny dzwonek w salonie teścia. Bramka ta ma wbudowany głośnik i potrafi odtwarzać dźwięki na żądanie, a przy okazji pełni funkcję koordynatora sieci Zigbee dla całej instalacji.

Ten podział jest kluczowy: moduł relay tylko „słucha” istniejącego obwodu elektrycznego i informuje sieć Zigbee o zdarzeniu, a hub — fizycznie umieszczony tam, gdzie ma być słyszalny — reaguje dźwiękiem. Między nimi nie ma żadnego nowego przewodu — cała komunikacja idzie bezprzewodowo.

Nie obyło się bez komplikacji

Niestety, z rozpędu jeden moduł zabiłem. Nie wziąłem pod uwagę tego, że napięcie na przewodach podpiętych do dzwonka jest wzięte z innego, klatkowego obwodu — czyli innego niż ten, z którego zasilany jest sam moduł. To dość podstępna pułapka w instalacjach z wielkiej płyty: obwód dzwonkowy bywa zasilany z rozdzielni klatkowej, a nie z instalacji mieszkaniowej, i ma inne parametry napięciowe, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.

Rozwiązaniem okazał się dodatkowy moduł przekaźnika Zamel PEM-01, który wysterowuje styki S0 i S1 na module T2. Innymi słowy: zamiast podłączać moduł Aqara bezpośrednio pod nieprzewidywalne napięcie z klatki, przekaźnik Zamela pełni rolę bezpiecznego pośrednika — odseparowuje elektrycznie oba obwody i przekazuje modułowi T2 już czysty, kontrolowany sygnał „ktoś nacisnął przycisk”.

To dobra lekcja przy tego typu projektach: zanim podłączysz cokolwiek do istniejącej instalacji dzwonkowej w starszym bloku, warto najpierw zmierzyć napięcie i sprawdzić, z jakiego obwodu faktycznie ono pochodzi — szczególnie gdy dzwonek dzieli infrastrukturę z częścią wspólną budynku.

Automatyzacja w aplikacji Aqara

Logika działania jest celowo bardzo prosta: kliknięcie dzwonka poza drzwiami w rozdzielnicy odpala automatyzację, która uruchamia dzwonek w bramce M1S. Cała automatyzacja mieści się w standardowej aplikacji Aqara — bez żadnych zewnętrznych integracji.

Dodatkowo zabezpieczyłem się przed przypadkowym zostawieniem modułu włączonego na stałe (co w praktyce oznaczałoby ciągle grający dzwonek w rozdzielnicy). Przełącznik jest automatycznie wyłączany zaraz po odtworzeniu dźwięku na Aqara Hub M1S — czyli cały cykl „wykryj → zagraj → zresetuj” zamyka się sam, bez ręcznej interwencji.

Podsumowanie

Ten projekt to dobry przykład na to, że nie każda automatyzacja smart home musi być rozbudowana. Czasem cel jest bardzo konkretny — „teść ma lepiej słyszeć dzwonek” — i najlepszym rozwiązaniem jest dwa niedrogie moduły Zigbee plus jeden przekaźnik zabezpieczający, bez kucia ścian, bez Home Assistanta, bez nowej instalacji. Dla kogoś, kto mieszka w bloku z wielkiej płyty i staje przed podobnym problemem, to gotowy przepis: Dual Relay Module T2 do przechwycenia sygnału, Aqara Hub M1S jako dodatkowy dzwonek, i — jeśli napięcie na dzwonkowym obwodzie okaże się nietypowe — przekaźnik separujący typu Zamel PEM-01 jako bezpiecznik na start.

Budowa i wygląd mROW-02

Na początek sesja zdjęciowa i porównanie modułu z innymi dostępnymi na rynku. Jak widać nowa obudowa Zamel’a jest bardzo zgrabna i może walczyć o podium w kategorii rozmiar :). Otrzymany egzemplarz to wersja testowa rozesłana do forumowiczów w związku z tym nadruk nie jest jeszcze dopieszczony. Sama obudowa ze względu na zupełnie nową formę jest jeszcze nie do końca spasowana, przez co wydaje się delikatna. Kruchość konstrukcji potwierdzają wpisy kolegów na forum supli, którzy uszkadzają moduł przy próbie upakowania go z przewodami w puszcze.

mROW-02 podłączenie do HomeAssistant przez lokalnego brokera MQTT

Moduł ten tak samo zresztą jak Supla MEW-01 podłączony został do systemu automatyki za pośrednictwem protokołu MQTT. Przy pomocy tego protokołu podłączam wszystkie moduły jakie mają tą możliwość – urządzenia supla i wszystkie moje DIY na ESP. Dzięki czemu minimalizuję ilość niezbędnych integracji do absolutnego minimum.

mROW-02 jako sterownik fontanny

W mojej instalacji sterownik ten został wykorzystany do obsługi pompki fontanny, jej podświetlenia i pozostałego oświetlenia dekoracyjnego na balkonie. Oświetlenie dekoracyjne włącza się automatycznie po zmroku fontanna uruchamiana ręcznie.

Plan docelowy jest taki, żeby fontanna też była automatycznie uruchamiana przy pomocy czujnika ruchu po wyjściu na balkon. Niestety muszę najpierw zrobić system kontroli poziomu wody w fontannie aby uniknąć sytuacji, w której odpali się silnik bez wody w fontannie. Czujnik ruchu miałby też sterować lampami przy drzwiach sterowanymi przez inny moduł od Supla DIW-01. Lampy będą się zapalały po zmroku na 10% mocy a po wykryciu ruchu rozjaśniane do 100% mocy.

Instalacja

Miejsce na MEW w rozdzielnicy jest, ale że wymaga delikatnych przeróbek. Postanowiłem miernik podpiąć w trybie tymczasowym :P. Rozdzielnicę przebuduję w weekend. Musze pozbyć się dzwonka i przesunąć praktycznie wszystkie moduły.

Konfiguracja pod MQTT

Połączenie MEW-01 do aplikacji supla zajęło dosłownie chwile. Praktycznie nic nie trzeba było robić. Aplikacja po kliknięciu „dodaj urządzenie” wprowadziła ustawienie lokalnej sieci wifi do urządzenia i zrobiła co trzeba. 3 minutki i w aplikacji widziałem urządzenie i jego wskazania.

Ale jak wiadomo ja nie chcę korzystać z aplikacji a z lokalnego brokera MQTT

Aby tego dokonać trzeba na module przytrzymać przycisk config przez około 5 sekund aż dioda zacznie mrugać. Z pośród dostępnych sieci LAN pojawi się sieć stworzona przez MEW. Musimy się z nią połączyć dowolnym urządzeniem. Następnie uruchamiamy przeglądarkę i wpisujemy adres : 192.168.4.1 gdzie znajduje się panel konfiguracyjny modułu. Zmieniamy protokół z supla na MQTT i dajemy dane naszego brokera. Restart i już. MEW-01 wysyła wszystkie dane do mosquitto ( w moim przypadku )

Monitor energii MEW-01 w Home Assistant

Urządzenie bez najmniejszego problemu zostało wykryte razem ze swoimi wszystkimi encjami.

Kilka chwil i mamy gotowy piękny dashboard ze wskazaniami z naszego licznika Muszę jeszcze poza rozbitymi na fazy wskazaniami porobić sumaryczne wskaźniki. Plan na najbliższe dni. Muszę spisać stan licznika, aby mieć możliwość wyświetlania jego stanu po dodaniu wartości, które mewa od tej chwili będzie mierzyć. Będę mógł zweryfikować poprawność pomiaru z MEW-01 i licznika operatora.

Error :/

Niestety nie wszystko działa tak jakbyśmy tego chcieli. Raz na 10 minut MEW-01 gubi połączenie z MQTT i encje stają się niedostępne. Po chwili moduł łączy się ponownie i wszystko działa jak należy. Najgorsze jest to, że w czasie resetu MEW całe MQTT staje się niedostępne i nie działają pozostałe urządzenia działające na tym protokole.

Po konsultacji z supportem supla dostałem informację aby zaktualizować mosquitto do najnowszej wersji. Do tej pory działałem na 1.5.7 bo taka była najwyższa wersja dostępna w repozytorium debiana pod raspberry. Po krótkim boju mam aktualnie najwyższą dostępną wersję 2.0.11. Niestety nie rozwiązało to mojego problemu.

Kolejnym tropem do zbadania był fakt, że mew wysyła bardzo dużo danych – dużo i często. Trzeba było zrobić szybki remanent limitów w konfiguracji mosquitto. Tutaj też nie znalazłem nic do poprawy. Limity są domyślnie zdjęte, więc nie możliwe, żeby coś było w tym temacie źle skonfigurowane.

W dniu dzisiejszym ma pojawić się aktualizacja, dzięki której będzie możliwe ustawienie opóźnienia między odczytami wartości z miernika. Mam nadzieję, że to ustabilizuje pracę serwera MQTT i wszystkie problemy z tym związane. Dodatkowo mają pojawić się dodatkowe encje ze wskaźnikami ułatwiającymi diagnostykę jak np. siła sygnału wifi.

edit:
Problem został rozwiązany. Zrywanie połączenia nie było winą samego modułu a mojego routera. Posiadam FunBox6 od orange. Nie wiem czemu ale nie chcą moduły supla na nim pracować. Podłączenie MEW-01 przez osobny AP rozwiązało problem z przerwami w dostawie informacji do HA. Wszystko pięknie się wyświetla mogę teraz policzyć ile kawek dziennie piję Poniżej przedstawiam najbardziej aktualny widok mojej karty energetycznej:

Podsumowanie

Montaż i instalacja tego urządzenia jest bajecznie prosta. Nikt nie powinien mieć z nim większego problemu. Pamiętajmy jednak, że montaż najlepiej zlecić komuś kto ma do tego uprawnienia. Gdyby nie drobna niedogodność z zapychaniem MQTT nie miałbym się do czego przyczepić. Mam nadzieję, że zostanie to na dniach poprawione i zostanie tylko obserwować wskazania i optymalizować zużycie energii. Obserwowanie wskazań mewy na wykresach to czysta przyjemność. W przyszłości planuję pobawić się trochę z panelami słonecznymi także będzie okazja potestować MEWkę w dwóch kierunkach

Procedura aktualizacji supla:

• Podłącz moduł do cloud.supla.org – moduł powinien być widoczny i aktywny w aplikacji
• Przełącz moduł ponownie w tryb konfiguracji przytrzymując przycisk CONFIG przez min 5sek. Tak długo aż dioda zacznie szybko migać
• Moduł zacznie rozgłaszać swoją sieć. Połącz się z tą siecią WiFi rozpoczynającą się od nazwy „ZAMEL-…”
• Otwórz stronę konfiguratora dostępną po podłączeniu się do hotspota pod adresem: http://192.168.4.1
• Ustaw „Firmware update” na „YES” i jeżeli jeszcze tego nie zrobiłeś w poprzednim kroku zmień protokół z MQTT na supla i podaj odpowiednie dane dostępowe
• Zapisz i Uruchom ponownie moduł np. poprzez krótkie naciśnięcie przycisku CONFIG. Od pewnej wersji oprogramowania mamy już dostępny przycisk „Save & Restart”, który niewątpliwe sprawę ułatwia.